Tijdens het Health & Technology congres 2011 (‘medical demand driven innovation’) werd op de laatste plenaire bijeenkomst even kort ruimte ingelast voor een projectpresentatie. Het project ‘YesWeCare’ van FME –CMW werd toegelicht. Een interessant initiatief van de industrie om de in Nederland beschikbare toepassingen van medische technologie over het voetlicht te brengen. “De industrie haalt de oplossingen van de plank”, meldt  Jan Kamminga in zijn voorwoord in de brochure.  Brochure en de website ’1001 Zorgoplossingen’ tonen een keur aan producten in een presentatie voor zorgaanbieders. Oplossingen voor de zorgproblemen ‘kostenbesparing’, ‘arbeidsbesparing’ en ook ‘kwaliteit van leven’. Dit laatste veronderstelt dat de eindgebruiker een centrale rol speelt in het ontwikkelingsproces van deze producten. Impliciet mogen we ook verwachten dat hier ‘the state of the art’ wordt vertoond. Laten we eens zien of dit geval is.

Bij het doorbladeren van de brochure valt mijn oog op de scootmobiel (p12). Het aantal scootmobielen dat in gebruik is in Nederland hangt momenteel rond de 200.000 en zal naar verwachting stijgen tot zo’n  600.000 in 2030. Een interessante markt. Het is ook een duur product. Zo duur dat minister Schultz onlangs heeft besloten om een zeer noodzakelijk geachte verbetering, het standaard uitrusten van scootmobielen met een achteruitkijkspiegel (!), niet verplicht te stellen. Gewoon te duur. De gemeenten, in de meeste gevallen verstrekker van een scootmobiel, wordt gesuggereerd bij nieuwe verstrekkingen de spiegel er bij te leveren en de industrie wordt gevraagd geen scootmobielen meer te maken zonder spiegel. Hoewel dit punt al een jaar of twee in de markt besproken wordt zien we echter in de ‘YesWeCare’ gids een scootmobiel zonder spiegel. Een wat ouder model, een oude foto of toch gewoon doorgaan zonder spiegel, wat er ook gebeurt?

De veiligheid van scootmobielen is een serieus probleem. Er wordt een toenemend aantal ongevallen geregistreerd. Daarbij veel valincidenten, wat iets zegt over de stabiliteit (is er geen eland-test voor scootmobielen?).  Achteruitkijkspiegels bieden meer overzicht en  dragen bij aan veiliger verkeersdeelname.  Maar dat naast de achteruitkijkspiegel blijken ook bedieningsfouten  als gevolg van schrikreacties een rol te spelen. “De onlogische bediening blijkt vooral in noodsituaties waarin bestuurders als ze willen remmen instinctief in de gashendel knijpen. Daardoor gaat het voertuig juist rijden in plaats van stoppen. Een scootmobiel heeft geen zelf te bedienen rem en stopt automatisch als de gashendel wordt losgelaten” meldt de Tubantia van 6 mei  jl. in een artikel over de toename van het aantal ongevallen. De gashendel bij de scootmobiel is namelijk gelijk aan de handrem op onze fiets, wat verwarrend werkt.  Verschillende (gebruikers)partijen hebben de Minister in hun gezamenlijke project ‘Blijf Veilig mobiel’ al langer op deze en andere tekortkomingen gewezen en hebben de overheid opgeroepen om tot verdere regelgeving te komen. Kennelijk tevergeefs.

Misschien denkt u, “waar gaat het nu helemaal over met die scootmobielen, je ziet ze maar weinig deze zomer”. Dit is echter mogelijk een gevolg van de weersomstandheden. Gebruikers hebben al  te kennen gegeven dat ze het wat lastig vinden dat hun scootmobiel geen bescherming tegen regen biedt. Je wilt er immers mee naar buiten.

Ik hoop nu maar dat er niet teveel scootmobielen op de plank staan bij de producenten, zodat de gebruikerseisen van bedieningsgemak, bedieningslogica, comfort en veiligheid opnieuw onder de loep kunnen worden genomen en worden verwerkt in betere modellen.  De gebruiker centraal stellen bij het ontwerp levert hier een extra besparing op door vermindering van de kosten voor zorg en hulpdiensten die samenhangen met deze ongevallen.

–
Ben Slijkhuis is expert op het terrein van vergrijzingsvraagstukken en de veranderende positie van senioren in de samenleving. Hij maakte de afgelopen jaren als vertegenwoordiger van de Nederlandse ouderenorganisaties deel uit van de Universal Access and Independent Living Expert Group van AGE, de koepel voor ouderenorganisaties in Europa. Heeft ondermeer in AAL-projecten veel ervaring opgedaan bij het vormgeven van betrokkenheid van gebruikers bij de ontwikkeling van zorgtechnologie. Het profiel van Ben is te vinden op LinkedIn.